Montparnasse

montparnasse

Są dzielnice w Paryżu, które mimo nieustannych zmian i rozwoju budownictwa zachowały swój dawny charakter, niepowtarzalny urok, który przyciąga nie tylko koneserów sztuki ale i tych, którzy w poszukiwaniu dawnych śladów znanych ludzi, chcą się przy okazji dobrze zabawić. Dzielnica Montparnasse pod tym względem nie ma sobie równych.

Została przyłączona do Paryża w 1860 roku. Wcześniej było to popularne miejsce wśród studentów i tych Paryżan, którzy niewielkim kosztem  (poza murami miasta towary nie były obłożone podatkiem) mogli zabawić się w tamtejszych licznych gospodach, zajazdach. W ten sposób Montparnasse stał się znanym miejscem rozrywki i gastronomii. Dzielnica włączona do Paryża była bardzo modna w czasach Belle Epoque. Tutaj zbierał się elegancki światek i półświatek a w kabaretach królowała słynna Kiki, modny był Kan-Kan.

Była to również dzielnica tanich hotelików, gdzie często zatrzymywali się cudzoziemcy, szczególnie z Bretanii (o Montparnassie mówiło się, że jest -małą Bretanią-), z Rosji, Polski (po Powstaniu Listopadowym).

Osobna grupa ludzi, która rozsławiła Montparnasse to artyści. Ci z kolei nadawali koloryt miejscom, gdzie się spotykali. Sława tych miejsc, jak również ślady po nich, prztrwały do dziś.

Pospacerujmy bulwarem Montparnasse, zajrzyjmy do historycznych już kawiarni, restauracji i pozwólmy fantazji cofnąć się do dawnych czasów-

turmontparnas

Montparnasse

to ulubiona dzielnica międzywojennej prosperity artystyczno literackiej. Kiedy Montmartre -wyszedł- z mody (coraz wyższe czynsze, najazdy turystów) artyści  na początku XX wieku przenieśli się na lewy brzeg Sekwany do dzielnicy Montparnasse ( -góra Parnas – – siedziba poetów, sztuki i muzyki). Dawniej  były wywożone tu śmieci Paryża. Studenci paryscy usypany kopiec śmieci nazwali Parnasem. I -góra śmieci- została utrwalona jako nazwa dzielnicy. Do dziś przetrwały kawiarnie, restauracje, kabarety, gdzie bywali wielcy tego świata: Ernest Hemingway, F. Scott Fitzgerald, Henry Miller, Andre Breton, Picasso, Włodzimierz  Iljicz Lenin,  Leon Trocki (Trocki mieszkał przy rue Gaite), –

Najwięcej popularnych miejsc było przy bulwarze du Montparnasse: Selekt, Dome, Rotonde, Closerie des Lilas (to tu po raz pierwszy zatańczono kan-kana, tu również Lenin grywał w szachy).

To tu powstała słynna artystyczna Ecole de Paris, która swoim niepowtarzalnym klimatem wabiła artystów i cyganerię z całego świata. Pablo Picasso był pierwszym, który przeniósł się w te okolice, zapoczątkowując tym samym exodus innych artystów z Montmartru na Montparnasse.

1Główna aleja to bulwar du Montparnasse, gdzie poza wspomnianymi miejscami rozrywki wznosi się
Tour Montparnasse,  druga co do wysokości budowla Paryża. Mas 58 pięter, 210 metrów wysokości. Wieżę postawiono w miejscu dawnego dworca kolejowego Montparnasse, gdzie 25 sierpnia 1944 roku dowódca  garnizonu hitlerowskiego von Choltitz podpisał akt  kapitulacji w obecności francuskich generałów Chaban-Delmasa i Leclerca. Na szczycie budynku restauracja i taras. Nowy dworzec otworzono obok w 1967 roku.

montparnas

La Coupole pod numerem 102 – jedna z najsławniejszych brasserie -w amerykańskim stylu. Została otwarta w 1927 roku. Lokal utrzymany jest w stylu art deco i może pomieścić ok. 450 osób (pod kopulą miejsce dla stałych bywalców czyli snobów). Nad urządzeniem wnętrza pracowało 30 artystów.

Tu można się napić oryginalnych drinków, np. coffin:dżin, Szkocka i wódka, Paryżanie zwykli tu wpadać na  słynne  thés dansants(herbatki z tańcami). Tu też Trocki spotykał się z meksykańskim malarzem Diego Riverą.

La Rotonde  – stała się ulubionym miejscem Nowej Bohemy. To tu najczęściej można było zobaczyć Lenina i Trockiego ale nigdy ich razem. Popularna wśród emigracji z środkowego wschodu. Często bywał tu malarz Tadeusz Makowiecki.

Grande Chaumiere na skrzyżowaniu blv Montparnasse i blv Raspail. Od polowy XVIII do polowy XIX wieku była mekką homoseksualistów. Potem towarzystwo przeniosło się do Closerie des Lilas – modne miejsce  inteligencji paryskiej i artystów, szczególnie surrealistów. Na metalowej płytce wygrawerowane nazwisko André Bretona, głównego przedstawiciela tego kierunku w sztuce. Stałym bywalcem był Ernest Hemingway (przy kubańskim barze tabliczka wskazuje miejsce pisarza) oraz pisarz Simenon, twórca postaci komisarza Maigreta, który w Closerie umieścił akcje dwóch swoich kryminałów.

Tam, gdzie siedzieli  stali i najznakomitsi bywalcy tego miejsca, do stołów przytwierdzone są tabliczki. A było ich wielu: Verlaine, Strindberg, Apollinaire, Oscar Wilde. Byto to też miejsce spotkań intelektualistów amerykańskich, m. in Gertrudy Stein.

La Ruche – czyli Ul na passage Dantzign.. Ten osobliwy budynek wraz z okolicznymi zabudowaniami  jest jedną z najstarszych kolonii artystów w Paryżu. Kiedyś była tu składnica win zbudowana przez Gustawa Eiffla na Paryską Wystawę Powszechną w 1900 r. Budowla w kształcie rotundy nazwę zawdzięcza klatce schodowej w kształcie ula.

Mieściło się tu 140 pracowni artystycznych. Mieszkali tu biedni za życia a słynni po śmierci artyści: malarze Marc Chagall, Modigliani, pisarze Apollinaire (naprawdę nazywał się  Włodzimierz Apolinary Kostrowicki), Marc Jacob. Warunki były bardzo skromne, wnętrza nieogrzewane, bez wody. Budynek przetrwał do dziś, choć był mocno zrujnowany. Obecnie mieści się tu centrum artystyczne.

Rue de la  Gaite  –  kiedyś ta ulica była znanym miejscem rozrywki pełnym tanich barów, sal tanecznych i 5 teatrów. Do dziś przetrwał tylko Teatr Montparnasse z 1886 roku. Istnieje również słynny kabaret Bobino pod numerem 20. To tu zaczynali swoje kariery lub występowali w pełni sławy  Maurice Chevalier, Edith Piaf, Josephine Baker. Naprzeciwko pod numerem 21 w latach 1811-1920 istniała restauracja La Belle Polonaise (szyld przetrwał dłużej), do której wejścia strzegły figury dwóch nadwiślańskich szwoleżerów w pełnym rynsztunku. Nazwa upamiętnia wystawiony w Paryżu wodewil Les Husards ou la belle Polonaise na cześć wizyty w Paryżu księcia Józefa Poniatowskiego. Wewnątrz lokalu wisiał portret pięknej dziewczyny w żupaniku i konfederatce, wykonany w 1911 roku w setną rocznicę wystawienia spektaklu.

Polscy Artyści na Montparnassie

Większość bohemy Montparnasse stanowili cudzoziemcy a wśród nich Polacy. Te dzielnice upodobali sobie malarze Józef Pankiewicz, Władysław Ślewiński. W 1892 roku przy bulwarze Montparnasse 106 zamieszkał Stanisław Wyspiański. W pobliżu bulwaru swe pracownie mieli Tadeusz Makowski (rue Vercingetorix 3), Olga Poznańska, Józef Mehoffer. Niektóre ulice Montparnasse jak Grande Chaumiere czy Josepha Bara  przez lata były miejscem życia i twórczości paryskiej Polonii. Przy rue Joseph Bara mieszkał znany polski  marszand  Leopold Zborowski, odkrywca talentu Modiglianiego. Otoczył go opieką i przyjął do swojego domu. Przy rue de Seine mieściła się jego galeria obrazów do 1932. Przejął ją  malarz Eugeniusz Żak.

 

2Cmentarz Montparnasse

Komunalny cmentarz utworzono w 1824 roku, wcześniej istniał cmentarz przyklasztorny. Jest to trzeci pod względem wielkości cmentarz w Paryżu. Spoczywa tu wielu francuskich intelektualistów i znanych artystów: Charles Baudelaire, Guy de Maupassant, Jean-Paul Sartre i Simone de Beauvoir, Serge Gainsbourg, aktorka amerykańska Jean Seberg (-Do utraty tchu- Godarda). Najbardziej oryginalnym grobowiec należy do rodziny Pigeon: przedstawia parę małżeńską w ogromnym łożu z kamienia i brązu.

Są też groby Polaków, m.in. Jana Reszke, najsłynniejszego tenora Opery Paryskiej. We Francji zrobił większą karierę niż Jan Kiepura, który się w Paryżu -nie przyjął-, oraz groby uczestników Powstania Listopadowego: Franciszka Stawiarskiego, gen. Leonarda Rettela, Henryki Pustowójtówny, która pełniła obowiązki adiutanta dyktatora Langiewicza.