la cite

la-cite

notre-dame

Najważniejszy zabytek średniowiecznej sztuki sakralnej i -Matka- wszystkich Katedr we Francji. Dziś jest symbolem Francji, tak jak symbolem Paryża jest Wieża Eiffla.
Katedra stoi w centralnym punkcie Wyspy de la Cite na Sekwanie. Została wybudowana w XII wieku na miejscu kościoła z IV wieku i kościoła romańskiego z VI wieku, w którego fundamentach odnaleziono dwanaście kamieni z rzymskiej świątyni Jowisza, która stała wcześniej w tym miejscu. Budowę Katedry zlecił biskup Paryża Maurice de Sully (1128-1196). Kamień węgielny położył pod budowę kościoła w 1163 roku Papież Aleksander III. Budowa Katedry trwała 90 lat, co stanowi rekord na czasy średniowiecza. Prace postępowały dość szybko, dzięki pieniądzom od króla, szlachty, a nawet od mieszczan. Niektóre elementy jak przypory i elementy sztuki dekoratorskiej wnętrza były uzupełniane do roku 1330.
Katedra jest ogromna, ma 130 metrów długości i 48 metrów szerokości. Jej genialny architekt pozostaje do dziś nieznany.
Katedra była dwukrotnie przebudowana: w XVII i XVIII wieku. W czasie Rewolucji Francuskiej została zniszczona. Uczyniono z niej -Świątynię Rozumu-. Był to okres -kultu rozumu- wprowadzony przez Robespierre-a. 28 rzeźb z galerii poziomej przedstawia Królów Biblijnych Judei, tłum wziął ich za królów francuskich i pozbawił ich głów. Katedrze groziło zburzenie, gdy nadawano nowy kształt Placu Katedralnemu. Do uratowania Katedry przyczynił się m.in. Victor Hugo, który swoją książką -Katedra Marii Panny w Paryżu- zwrócił uwagę władz miasta na wartość, jaką przedstawiała Katedra. Według słów Victora Hugo -jej wspaniała zachodnia fasada wznosi się jak potężna kamienna symfonia-. Pracami odbudowy Katedry kierował Violet le Duc (prawie przez 20 lat). Zostały usunięte wszystkie elementy nieoryginalne i odtworzone te, które zostały zniszczone.

maszkary FASADA

Na fasadę Katedry składają się: dwie wieże o wysokości 69 metrów; trzy portale: Madonny (po lewej stronie), Sądu Ostatecznego (pośrodku) i Świętej Anny (z prawej strony). Posągi w tym portalu są najstarsze – z 1170 roku. Nad portalami biegnie -Galeria Królów- z 28 postaciami Królów Judei.
Na galerii pośrodku XIII-wieczna rozeta o średnicy 10-ciu metrów. Powyżej -Wielka Galeria-, którą zdobią maszkarony. Na wieżach świat demonów Violet le Duca. Na fasadzie północnej jest rozeta o średnicy 21 metrów, która zachowała się w stanie prawie nienaruszonym. Pochodzi ona z 1255 roku i przedstawia postaci ze Starego Testamentu. Na fasadzie południowej rozeta pochodzi z 1260 roku i przedstawia Boga Ojca w otoczeniu męczenników, spowiedników i świętych. Obydwie rozety były kilkakrotnie poddane renowacji. W rozecie południowej podczas renowacji w XVIII wieku Violet le Duc umieścił postać Boga Ojca.

WNĘTRZE

Pozbawione jest obrazów, które zostały zniszczone w czasie Wielkiej Rewolucji. Wnętrze pięcionawowe.
Nawy oddzielają filary o średnicy 5 metrów. Sklepienia są oparte na 76 filarach.                                              wnetrze2
Transept: od połowy XIII wieku do początku XIV wieku po bokach Katedry zbudowano kaplice boczne.
W konsekwencji wymagało to przedłużenia ramion transeptu. Lewe ramię transeptu zostało zrekonstruowane w 1250 roku przez Jean de Chelles, który przed 1258 rokiem zaczął rekonstruować prawe ramię transeptu. Prace ukończył Jean Pierre de Montreuil. Jest on również autorem niektórych kaplic bocznych.
Przy Ołtarzu Wielkim wmurowano tablicę przypominającą, że Król Henryk Walezy zaprzysiągł tu przed posłami polskimi tzw. -Artykuły Henrykowskie-, określające zakres władzy monarszej i będące później podstawą ustroju Rzeczypospolitej w okresie królów elekcyjnych.

W XII wieku styl gotycki wyszedł z mody, wskutek czego Katedra bardzo ucierpiała. Za panowania Ludwika XIV prezbiterium zostało częściowo zniszczone a XIII-wieczne witraże zastąpiono białym szkłem obramowanym błękitem i złotem. W czasie Rewolucji kościół splądrowano. Rewolucjoniści przetopili zawartość skarbca, zapalili płomień wolności na ołtarzu.
W 1804 roku Katedra była tak zdewastowana, że gdy Napoleon I koronował się w niej na Cesarza, zawieszono wielkie gobeliny i draperie by ukryć zniszczenia. Victor Hugo napisał też:-na obliczu tej Królowej Katedr, obok zmarszczek na zawsze pozostanie blizna–.
Wejście do Skarbca: po prawej stronie, nieopodal zakrystii. Z wież widok na Paryż (trzeba pokonać 350 stopni schodów). W Katedrze codziennie odbywają się koncerty organowe o 17.45. Same organy są największymi we Francji i składają się z 6000 piszczałek, mają 110 rejestrów, 5 klawiatur i nowoczesną, elektroniczną konsolę.

 

Na Wyspie la Cite powstały najstarsze osady, wśród nich galijska osada Lutecja.

Tutaj Rzymianie założyli swoje miasto, tutaj znajdowała się siedziba rzymskiego gubernatora.
W czasach średniowiecznych wyspa była kulturalnym centrum Paryża.

Poza Katedrą Notre Dame należy zobaczyć PAŁAC SPRAWIEDLIWOŚCI (Palais de Justice). Zajmuje on prawie całą szerokość wyspy. Jest to miejsce publiczne i można wejść na jego teren.

Z Pałacem połączone jest LA CONCIERGERIE czyli Strażnica. Była ona częścią Pałacu Królewskiego od X wieku (panowanie Kapetyngów) zanim weszła w skład Pałacu Sprawiedliwości. Wcześniej było tu słynne więzienie.
W języku francuskim -la conciergerie- to tytuł wysokiego urzędnika stojącego na straży prawa. Zachowały się tu piękne gotyckie sale dawnej rezydencji. Salle de Gardes jest główną częścią rezydencji, która pozostała niezmieniona. Nad nią jest Grande Salle, która służyła jako jadalnia królewska. Będąc w La Conciergerie należy zobaczyć CHAMBRE CIVILE, w której obradował Trybunał Rewolucyjny w czasach terroru.
Zachowała się również średniowieczna sala zwana SALLE DES GENS D-ARMES (sala straży królewskiej, od tego określenia pochodzi słowo -żandarm-. Ów sala uznana jest za najpiękniejszą z sal gotyckich we Francji. Służyła ona jako jadalnia dla 2 tysięcy osób załogi pałacu.
Za czasów Wielkiej Rewolucji w Conciergerie byli więzieni i stąd wywożeni na szafot m.in. Maria Antonina, kochanka Ludwika XV, Danton, bracia Robespierre.
W Conciergerie zachowała się także Sala Tortur z XI wieku.

W obrębie Wyspy znajduje się także KAPLICA LA CHAPELLE. Jest to jedyna budowla, jaka pozostała w całości z dawnego kompleksu pałacowego. Kaplica powszechnie określana jest mianem -Światowego Festiwalu Kolorów-. To jeden z niewielu cudów architektury dojrzałego gotyku świata zachodniego.
Budowano ją w latach 1241-1248, na polecenie Króla Ludwika IX, zwanego Ludwikiem Świętym. Architektem był prawdopodobnie Pierre de Montreuil, który wcześniej ukończył budowę kościoła Saint Germain-des-Pres.
Budowlę wzniesiono by przechowywać w niej najświętsze relikwie Francji – korony cierniowe Chrystusa. Król miał ją odkupić w 1237 roku w Wenecji od pogrążonego w długach Cesarza Bizancjum Baudouina II. Relikwia korony cierniowej nigdy nie została wydana przez Watykan, ale dla króla była tak ważna (miała zapewnić mu poparcie tronu), że zapłacił za nią trzy razy więcej niż kosztowała budowa kaplicy.
Oprócz korony cierniowej znajdują się tutaj takie relikwie jak fragmenty Krzyża Świętego. W 1630 roku kaplica częściowo spłonęła i przez ostatnie 100 lat próbowano ją odbudować. Prace konserwatorskie zakończył w XIX wieku Violet le Duc. Kaplica ma dwa poziomy: dolny i górny.

Poziom dolny: dolna kaplica była używana przez kościół parafialny i przeznaczona była dla urzędników dworskich, służby i ludzi z zewnątrz. Jej kamienne ściany i sklepienia pokryte są czerwienią i błękitem z XIX wieku, na tym złote lilie. W posadzkę wmurowane są płyty nagrobne. Okna są małe.

Poziom górny: górna kaplica była przeznaczona dla królów i dworu. Król wchodził głównym wejściem prowadzącym bezpośrednio do komnat w Conciergerie. Dwie wnęki w kaplicy górnej były zarezerwowane dla króla: po lewej stronie dla króla, po prawej dla jego matki.

Kaplica zachwyca lekkością konstrukcji (kamienna konstrukcja została ograniczona na rzecz witraży). Odnosi się wrażenie, że cała kaplica zbudowana jest wyłącznie ze szkła. Gmach podtrzymują zewnętrzne łuki przyporowe. Najcenniejsze w części górnej jest 15 witraży i rozeta w tylnej ścianie kaplicy. Są to najstarsze witraże w Paryżu (w większości oryginalne). Witraże były wykonane w trzech różnych pracowniach. Witraże pokrywają osiem okien bocznych 15 metrów wysokości i 4,65 metra szerokości. Przedstawiają one 1134 sceny ze Starego Testamentu (poza trzema oknami za ołtarzem oraz pierwszym witrażem na prawo od wejścia). Ostatnie okno po lewej przed absydą przedstawia historię życia Jezusa. Witraż rozety został wykonany w 1485 roku i przedstawia sceny z Apokalipsy.
Od 1802 do 1837 roku kaplica była wykorzystywana jako archiwum. W tym celu zlikwidowano dolną część okien, którą odtworzono później.

INNE CIEKAWE MIEJSCA NA WYSPIE DE LA CITE

galant

PLACE DU PARVIS NOTRE DAME – obecny Plac Katedralny, którego nazwa pochodzi od słowa -paradis-, jest sześciokrotnie większy niż w średniowieczu. Tablice w kostce nawierzchni wskazują dawny przebieg ulic i układ budynków. Przed Katedrą znajduje się -Punkt Zero- – jest to miejsce, z którego mierzy się odległości między Paryżem a pozostałymi miastami Francji.

PLACE DAUPHINE – do Placu dojdziemy z mostu Pont-Neuf (mimo nazwy -nowy-, jest to najstarszy most Paryża). Plac został utworzony przez Henryka IV, a nazwany tak przez jego syna, Ludwika XIII – przyszłego króla. To jeden z najpiękniejszych placów Paryża w kształcie trójkąta, otoczony XVII-wiecznymi kamienicami. Pod numerem 15 mieszkała tu niegdyś słynna aktorka Simone Signoret z Yves Montand.

LA TOUR L-HORLOGE – to najstarszy uliczny zegar Paryża, pochodzi z 1370 roku. Zegar nadal działa. W ozdobnym obramowaniu u góry, obok królewskich lilii francuskich, znajdują się polichromowane płaskorzeźby herbów Polski i Litwy. Pochodzą one z czasów Henryka III Walezego, który w 1574 roku odrzucił koronę polską.

SQUARE DU VERT GALANT

– tzw. -wesoły galant-, przydomek króla Henryka IV. Na skwer schodzimy schodami z Pont Neuf. Skwer porośnięty jest starymi wierzbami. Latem jest ulubionym miejscem odpoczynku.